{"id":1178,"date":"2021-11-28T14:45:38","date_gmt":"2021-11-28T13:45:38","guid":{"rendered":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/?page_id=1178"},"modified":"2021-11-28T14:48:06","modified_gmt":"2021-11-28T13:48:06","slug":"gorny-stary-cmentarz-garnizonowy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/gorny-stary-cmentarz-garnizonowy\/","title":{"rendered":"G\u00f3rny Stary Cmentarz Garnizonowy"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">          Pocz&#261;tki istnienia Cmentarza Garnizonowy &#347;ci&#347;le wi&#261;&#380;&#261; si&#281; z powstaniem grudzi&#261;dzkiej cytadeli. Architekci twierdzy nie zaplanowali w jej pobli&#380;u &#380;adnej nekropolii wojskowej. Pierwsze poch&oacute;wki &#380;o&#322;nierzy odbywa&#322;y si&#281; w suchej fosie cytadeli. Impulsem do budowy cmentarza &bdquo;fortecznego&rdquo; sta&#322;a si&#281; wojna francusko-pruska prowadzona w latach 1806-1807. Pruscy obro&#324;cy cytadeli (w tym liczni Polacy wcieleni do armii pruskiej) zamkni&#281;ci w obleganej twierdzy zostali dotkni&#281;ci epidemi&#261; chor&oacute;b zaka&#378;nych, kt&oacute;ra spowodowa&#322;a du&#380;&#261; &#347;miertelno&#347;&#263; w&#347;r&oacute;d za&#322;ogi. Poch&oacute;wki zmar&#322;ych w fosie okaza&#322;y si&#281; fatalne w skutkach &ndash; najprawdopodobniej dosz&#322;o do zatrucia w&oacute;d gruntowych oraz studni, z kt&oacute;rych czerpano wod&#281; do picia. W tej sytuacji jedynym wyj&#347;ciem by&#322;o przygotowanie miejsca na poch&oacute;wki poza murami cytadeli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kr&oacute;tkotrwa&#322;e wstrzymanie walk dla pochowania poleg&#322;ych i zaopatrzenia rannych od wiek&oacute;w wpisane by&#322;o w kodeks wojenny. Tak&#380;e i podczas obl&#281;&#380;enia cytadeli takie rozejmy wykorzystywano do grzebania zmar&#322;ych. Za&#322;oga cytadeli ju&#380; w po&#322;owie 1807 roku zacz&#281;&#322;a chowa&#263; zmar&#322;ych towarzyszy broni na terenie dzisiejszego G&oacute;rnego Cmentarza Garnizonowego. Plac pod wojenn&#261; nekropoli&#281; zosta&#322; przygotowany na prze&#322;omie maja i czerwca 1807 roku. Na mapie autorstwa Alexandra von Lynckera datowanej na 12 listopada 1807 roku teren jest ju&#380; oznaczony jako czynny cmentarz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od pocz&#261;tku swego istnienia cmentarz by&#322; miejscem poch&oacute;wku wszystkich os&oacute;b mieszkaj&#261;cych lub s&#322;u&#380;&#261;cych na cytadeli &ndash; &#380;o&#322;nierzy, cywili, ale tak&#380;e je&#324;c&oacute;w czy wi&#281;&#378;ni&oacute;w. W grudzi&#261;dzkiej twierdzy internowani byli polscy &#380;o&#322;nierze &ndash; uczestnicy powstania listopadowego. Wi&#281;zieni w fatalnych warunkach zmarli, a ich cia&#322;a spocz&#281;&#322;y na G&oacute;rnym Cmentarzu Garnizonowym. Miejsca ich dok&#322;adnego poch&oacute;wku niestety nie spos&oacute;b dzi&#347; ustali&#263;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najstarszym opisanym grobem Cmentarza Garnizonowego G&oacute;rnego istniej&#261;cym do dzi&#347; jest pi&#281;cioosobowa mogi&#322;a &#380;o&#322;nierzy zabitych wybuchem granatu w dniu 2 czerwca 1881 roku. Do dzi&#347; zachowa&#322;a si&#281; tablica jednego z nich &ndash; Richarda Schmida, kapitana pruskiej artylerii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Og&oacute;&#322;em na tym cmentarzu do dnia dzisiejszego zachowa&#322;o si&#281; 6 nagrobk&oacute;w z drugiej po&#322;owy XIX wieku i 60 z pocz&#261;tku XX wieku. Znajdziemy tu jeszcze 3 nagrobne p&#322;yty i 11 mogi&#322;. Tylko jeden nagrobek pochodzi z drugiej po&#322;owy XX wieku. W lustracji z 1922 roku na cmentarzu stwierdzono nagrobki: 22 oficer&oacute;w i 20 &#380;o&#322;nierzy niemieckich oraz 13 oficer&oacute;w polskich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto wspomnie&#263;, &#380;e przy Cmentarzu Garnizonowym G&oacute;rnym znajdowa&#322; si&#281; pomnik po&#347;wi&#281;cony poleg&#322;ym &#380;o&#322;nierzom z pruskiego 44 Regimentu Piechoty.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pocz&#261;tki istnienia Cmentarza Garnizonowy &#347;ci&#347;le wi&#261;&#380;&#261; si&#281; z powstaniem grudzi&#261;dzkiej cytadeli. Architekci twierdzy nie zaplanowali w jej pobli&#380;u &#380;adnej nekropolii wojskowej. Pierwsze poch&oacute;wki &#380;o&#322;nierzy odbywa&#322;y si&#281; w suchej fosie cytadeli. Impulsem do budowy cmentarza &bdquo;fortecznego&rdquo; sta&#322;a si&#281; wojna francusko-pruska prowadzona w latach 1806-1807. Pruscy obro&#324;cy cytadeli (w tym liczni Polacy wcieleni do armii pruskiej) zamkni&#281;ci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-1178","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1178"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1182,"href":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1178\/revisions\/1182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/grudziadz.kylos.pl\/zolnierz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}